fa نقش پرتودهی در حفظ کیفیت و افزایش ایمنی فرآورده‌های دریایی شیلات Fisheries گزارش مورد case report <article data-scroll-anchor="true" data-testid="conversation-turn-4" data-turn="assistant" data-turn-id="5f876fd5-ffe5-45d6-8628-c76994b2f8d5" dir="auto" tabindex="-1"> <p data-end="1283" data-is-last-node="" data-is-only-node="" data-start="0"><span style="line-height:2;"><span style="font-family:yekanYW;">پرتودهی مواد غذایی به‌عنوان یکی از روش‌های نوین و مؤثر در افزایش ایمنی میکروبی و بهبود ماندگاری محصولات غذایی، به‌ویژه فرآورده‌های دریایی، در دهه‌های اخیر مورد توجه گسترده قرار گرفته است. این مقاله مروری به بررسی مطالعات انجام‌شده در زمینه تأثیر پرتودهی، به‌ویژه پرتوی گاما و الکترونی، بر ویژگی‌های فیزیکوشیمیایی، میکروبی و حسی آبزیان و فرآورده‌های آنها می‌پردازد. این فناوری بدون اعمال دمای بالا، ساختار، بافت و ترکیبات حساس به گرما را در مواد غذایی حفظ می‌کند و هم‌زمان ایمنی میکروبی را افزایش می‌دهد. بر اساس نتایج گزارش‌شده، پرتودهی با دوزهای پایین (کمتر از ۵ کیلوگری) موجب کاهش قابل توجه بار میکروبی و مهار رشد باکتری‌های بیماری‌زا و فسادزا شده و در عین حال تأثیر منفی محسوسی بر ویژگی‌های حسی از جمله بافت، طعم، رنگ و پذیرش کلی محصول نداشته است. افزون بر آن، ترکیب اسیدهای چرب مفید مانند ایکوزاپنتانوئیک اسید و دکوزاهگزانوئیک اسید در بسیاری از مطالعات بدون تغییر معنی‌دار باقی مانده است. همچنین مرور منابع نشان می‌دهد که کاهش ویتامین‌ها در دوزهای مجاز پرتودهی ناچیز و از نظر تغذیه‌ای قابل قبول است. این مقاله با هدف تحلیل و تجمیع نتایج پژوهش‌های مختلف، به ارزیابی روندهای فعلی، مزایا، محدودیت‌ها و خلأهای موجود در پژوهش‌های پرتودهی فرآورده‌های دریایی می‌پردازد و بر لزوم انجام مطالعات جامع‌تر در خصوص اثرات درازمدت پرتودهی بر سلامت مصرف‌کننده و ارزش تغذیه‌ای محصولات تأکید دارد.</span></span></p> </article> <article data-scroll-anchor="true" data-testid="conversation-turn-2" data-turn="assistant" data-turn-id="6bfc9521-fc10-4bba-bc27-4b37dc7c3298" dir="auto" tabindex="-1"> <p data-end="1564" data-is-last-node="" data-is-only-node="" data-start="0"><span style="line-height:2;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:Times New Roman;">Food irradiation has attracted substantial attention in recent decades as a modern and effective approach to enhancing microbial safety and extending the shelf life of food products, particularly seafood. This review article examines studies investigating the effects of irradiation especially gamma rays and electron beams on the physicochemical, microbiological, and sensory properties of aquatic organisms and their derived products. By avoiding the application of high temperatures, this technology helps preserve food structure, texture, and heat-labile compounds while simultaneously improving microbial safety. According to reported findings, low-dose irradiation (below 5 kGy) markedly reduces microbial load and inhibits the growth of pathogenic and spoilage bacteria, without causing noticeable adverse effects on sensory attributes such as texture, flavor, color, and overall consumer acceptability. Moreover, in many studies, the profile of beneficial fatty acids, including eicosapentaenoic acid (EPA) and docosahexaenoic acid (DHA), remained without significant change. The literature also indicates that vitamin losses at permitted irradiation doses are minimal and nutritionally acceptable. By analyzing and synthesizing evidence from diverse investigations, this review evaluates current trends, advantages, limitations, and existing research gaps in the irradiation of seafood products, and underscores the need for more comprehensive studies on the long-term effects of irradiation on consumer health and the nutritional value of these products.</span></span></span></p> </article> پرتودهی, فرآوردههای دریایی, ایمنی مواد غذایی, پرتوی گاما, پرتوی الکترونی Irradiation, seafood products, food safety, gamma radiation, electron beam radiation. 40 51 http://jmb.ahvaz.iau.ir/browse.php?a_code=A-10-753-25&slc_lang=fa&sid=1 Maryam Vafaee مریم وفائی Vafaeimaryam69@gmail.com 10031947532846007554 10031947532846007554 Yes PhD student in Seafood Product Processing, Department of Natural Resources and Environment, Faculty of Agriculture, Shiraz University, Shiraz, Iran. دانشجوی دکتری فرآوری محصولات شیلاتی، گروه منابع طبیعی و محیط زیست، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران.