fa بررسی میزان ترکیبات آروماتیک حلقوی (PAHs) در ماهی کفشک چپ رخ ( pseudorhombus elevatus) در حوزه شمالی خلیج فارس تخصصي Special پژوهشي Research هیدروکربن های آروماتیک حلقوی (PAHs) از جمله آلاینده های آلی پایدار محسوب می شوند که خواص سرطانزایی آنها به اثبات رسیده است. این ترکیبات می توانند از طریق زنجیره غذایی وارد بدن موجودات زنده شده و اثرات سوء خود را بر سلامت مصرف کنندگان بر جای بگذارند. این‌ تحقیق‌ جهت‌ بررسی‌ تأثیر بخش‌ محلول‌ در آب‌ نفت‌ خام‌ بر تجمع ‌هیدروکربن های آروماتیک چند حلقه ای (PAHs) در عضله‌ ماهیان کفشک چپ رخ‌ درآزمایشگاه‌ پژوهشکده‌ اکولوژی‌ خلیج‌ فارس‌ در بهار سال‌ 1384 انجام‌ شد. دو محلول‌ یکی عاری از نفت خام به عنوان شاهد و دیگری با دوز  12ppm از نفت‌ خام‌ به‌روش‌ اندرسن‌ و با استفاده‌ از آب‌ دریا که‌ مشابه‌ آب‌ محل‌ صید ماهیها بود تهیه‌ گردید. سپس‌ 24 عدد از این گونه ماهی که‌ از 6 ایستگاه‌ مختلف‌ خلیج‌ فارس‌ صید شده‌ بودند در آزمایشات ‌زیست‌ سنجش‌ بلندمدت‌ (8 روزه‌) به‌ تعداد 12  عدد ماهی‌ در هر یک از تیمار های تهیه‌ شده‌ از نفت‌خام‌ قرار گرفتند. پس‌ از پایان‌ 8 روز در معرض‌ گذاری‌ ماهیان‌ مورد آزمایش‌ بطور جداگانه‌ فریز و بسته‌بندی‌ شده‌ و جهت‌ تعیین‌ میزان‌ تجمع‌ PAHs در عضله‌ به‌ آزمایشگاه‌ ارسال‌ شدند. اندازه‌گیری‌ PAHs بوسیله‌ دستگاه ‌کروماتوگراف‌ گازی‌ با شناساگر شعله‌ یونشی‌ (GC - FID) مدل‌ واریان‌ 3400 انجام‌ شد. در کل‌ 16 نوع‌ ترکیب ‌مختلف‌ PAHs در هر یک از تیمارهای ماهی کفشک چپ رخ شناسایی‌ شد. سپس‌ مجموع‌ کل‌ PAHs در هر یک‌ از دوزها بطور جداگانه‌ محاسبه‌ گردید. نتایج ‌حاصله‌ از آنالیز داده‌ها نشان‌ می‌دهد که‌ میانگین‌ تجمع‌ PAHs در عضله‌ ماهیان‌ کفشک چپ رخ شاهد (دوز 0ppm) وقرارگرفته‌ در معرض ‌دوز 12ppm از نفت‌‌خام‌ به‌ ترتیب‌ برابر با 51/2±66/929 و  52/13±3843 ppb  می‌باشد. مقایسه میانگین مقادیر بدست آمده با استفاده از آزمون t-test نشان می دهد که بین‌ دو دوز 0ppm و 12ppm از نفت‌ خام‌ از نظر میانگین PAHs موجود در بافت‌ عضله‌ در ماهی‌ کفشک چپ رخ اختلاف‌ معنی‌دار آماری‌ مشاهده‌ می‌شود (05/0>P). به‌ عبارت‌ دیگر قرارگیری‌ در معرض‌ دوز ذکر شده‌ از نفت‌ خام‌ میزان‌ تجمع‌ PAHs را در ماهیان درمعرض قرارگرفته‌نسبت به‌ماهیان شاهد‌ ‌‌‌افزایش‌ می‌دهد. از سوی دیگر زیاد بودن تجمع ترکیبات PAHs در ماهیان شاهد را می توان به آلوده بودن آب محل زیست این ماهیان (خلیج فارس) نسبت داد. Polycyclic Aromatic Hydrocarbons (PAHs) are stable organic compounds that their carcinogenic properties have been proved. This components enter to the organisms body throught food chain and affect the consumers adversely. This study was conducted in order to consider the effect of water soluble fraction of crude oil on the accumulation of PAHs in muscle tissue of Pseudorhombus elevatus of The Persian Gulf. It was performed in spring 2005 in the ecology research center of The Persian Gulf. Two solutions with 0ppm and 12ppm dosages of crude oil were prepared with Anderson method and seawater. Then 24 fish from this species that were caught randomly from 6 stations of The Persian Gulf were exposed to 0ppm and 12ppm dosages of crude oil for 8 days in long-term bioassay examination. After 8 days exposed fish were freezed and packed seprately and sent to the laboratory for determination of PAHs accumulated in their muscle. PAHs measurment was done with GC-FID model varian 3400. In this research, the amount of each compound of PAHs was detected. Then total PAHs in each dosage was calculated seprately. The result of data analysis shows that the mean accumulation amounts of PAHs ( STD) in tissues of testifier Pseudorhombus elevatus was 929.66  2.51 ppb. Also the mean accumulation amounts of PAHs ( STD) in tissues of Pseudorhombus elevatus which were exposed to 12 ppm dosage of crude oil was 3843  13.52 ppb. According to T-test test we concluded that there is a significant difference (p<0.05) between two mentioned dosages of crude oil from their accumulation point of view in muscle tissues of this species. In other words exposing fish to 12ppm of crude oil can increase the accumulation of PAHs in comparition with testifier fish. On the other hand, the high amount of PAHs in the testifier fishes is due to pollution of The Persian gulf. کفشک چپ رخ ، pseudorhombus elevatus، نفت‌ خام‌، PAHs، خلیج‌ فارس‌ Pseudorhombus elevatus, crude oil, pollution, PAHs, Persian Gulf 29 44 http://jmb.ahvaz.iau.ir/browse.php?a_code=A-10-84-1&slc_lang=fa&sid=1 Mostafa Tatina مصطفی تاتینا Mostafa_tatina@yahoo.com 1003194753284600660 1003194753284600660 Yes Islamic Azad University, Astara دانشگاه آزاد اسلامی- واحد آستارا Shahr banoo Oryan شهر بانو عریان 1003194753284600661 1003194753284600661 No Tarbiat Moallem University, Tehran دانشگاه تربیت معلم تهران Mahtab Gharibkhani مهتاب قریب خانی 1003194753284600662 1003194753284600662 No Islamic Azad University, Astara دانشگاه آزاد اسلامی- واحد آستارا