fa اثر تغییر اقلیم بر ذخایر کوسه‌ماهیان در آب‌های ایرانی خلیج‌فارس و خلیج عمان شیلات Fisheries پژوهشي Research <span style="font-family:B Mitra;">گرمایش زمین و تغییر آب‌وهوا، آبزیان و ذخایر آن&shy;ها را با اثرگذاری بر رشد و الگوهای زیستی و رفتاری و فعالیت‌های فیزیولوژی تحت تأثیر قرار می‌دهد. چراکه میزان صید در واحد تلاش آبزیان متأثر از عوامل محیط‌زیست و به‌ویژه پارامترهای فیزیکی و شیمیایی ازجمله: درجه حرارت، شوری، سرعت و جهت باد، سرعت و جهت جریان‌های دریایی قرار دارند</span><span style="font-family:B Zar;">. </span><span style="font-family:B Mitra;">تحقیق حاضر با به‌کارگیری داده‌های سری زمانی صید بر واحد تلاش صیادی (</span><span dir="LTR">CPUE</span><span style="font-family:B Mitra;">) کوسه‌ماهیان به بررسی در خصوص موضوع طرح‌شده در آب&shy;های دریایی جنوب ایران می‌پردازد. به این منظور داده‌ها طی سال‌های 97-1386 به‌صورت ماهانه در صیدگاه‌های استان‌های جنوبی با داده‌های محیطی شامل درجه حرارت سطحی دریا، کلروفیل </span><span dir="LTR">a</span><span style="font-family:B Mitra;"> و همچنین میزان تبخیر، بارندگی، سرعت باد و درجه حرارت هوا استخراج و با استفاده از انواع روش‌های رگرسیون (</span><span dir="LTR">GLM,GAM</span><span style="font-family:B Mitra;">)</span>،<span style="font-family:B Mitra;"> شبکه عصبی و درخت تصمیم در آب‌های خلیج‌فارس، تنگه هرمز و خلیج عمان موردبررسی قرار گرفت. نتایج تحقیق نشان‌دهنده</span> <span style="font-family:B Mitra;">کاهش ذخایر کوسه‌ماهیان در آب‌های خلیج‌فارس و خلیج عمان می‌باشد. در این خصوص دو عامل درجه حرارت هوا و آب در چهار استان ساحلی روند افزایشی داشته‌اند. درجه حرارت هوا و درجه حرارت سطحی آب دریا در چهار استان و سرعت باد در آب‌های استان بوشهر و تبخیر در آب‌های استان سیستان بلوچستان ارتباط معنی‌داری را با ذخیره کوسه‌ماهیان نشان داد (05/0</span><span dir="LTR">p-value<</span><span style="font-family:B Mitra;">) سرانجام، به نظر می‌رسد برای حفظ ذخایر کوسه‌ها با توجه به اهمیت زیستی آن‌ها و تأثیرپذیری از عوامل اقلیمی در مدیریت بهره‌برداری نیاز به برنامه‌ریزی‌های کنترلی و حفاظتی دقیق‌تری است تا از شدت اثر تخریبی صید بیش‌ازحد ناشی از فعالیت‌های صیادی غیرمجاز و تغییر اقلیم کاسته شود.</span> Global warming and climate change affect aquatic stocks&acute;s growth, biological activity and physiological behaviors because aquatic CPUE is influenced by physical and chemical factors such as temperature, salinity, wind speed and its direction and sea current. In this research, the relation between the time series shark CPUE data in the Iranian waters of Persian Gulf and Gulf of Oman with the environmental effective data including sea surface and air temperature, chlorophyll a, evaporation rate, rainfall and wind speed as parameters of climate change indicators have been studied monthly during (2007&ndash;2018). GLM and GAM regression, neural network, and decision tree models were used for data analysis. The results showed a significant decrease in sharks species groups and stocks in Iranian waters. In this regard, the two factors of SST and air temperature have had an increasing trend in four southern provinces coastal waters. So that, SST and air temperature in the whole area, wind speed in the Bushehr province waters (Persian Gulf) and evaporation in the Sistan - Baluchestan province waters (Gulf of Oman) show a significant relationship with the sharks CPUE (p-value< 0.05). Finally, it seems that in order to preserve the shark reserves due to their biological importance and their valnurability to climatic factors, in exploitation management more detailed control and conservation planning is needed to reduce the destructive effect of illegal fishings and climate change. تغییر اقلیم, کوسه, ماهیان, خلیج‌فارس, خلیج عمان. Climate change, Sharks, Persian Gulf, Gulf of Oman. 75 91 http://jmb.ahvaz.iau.ir/browse.php?a_code=A-10-404-2&slc_lang=fa&sid=1 Mahnaz Rabbaniha مهناز ربانی‌ها 10031947532846005838 10031947532846005838 Yes Associate Professor, Iranian Fisheries Science Research Institute (IFSRI), Agricultural Research Education and Extension Organization (AREEO), Tehran, Iran. دانشیار موسسه تحقیقات علوم شیلاتی کشور، سازمان تحقیقات آموزش و ترویج، تهران، ایران. Nassir Niamaimandi نصیر نیامیمندی 10031947532846005839 10031947532846005839 No Associate Professor, Iran Shrimp Research Center,Iranian Fisheries Science Research Institute (IFSRI), Agricultural Research Education and Extension Organization (AREEO), Bushehr, Iran. دانشیار پژوهشکده میگوی کشور، موسسه تحقیقات علوم شیلاتی کشور، سازمان تحقیقات آموزش و ترویج ، بوشهر، ایران. Nima Pourang نیما پورنگ 10031947532846005840 10031947532846005840 No Associate Professor, Iranian Fisheries Science Research Institute (IFSRI), Agricultural Research Education and Extension Organization (AREEO), Tehran.Iran. دانشیار موسسه تحقیقات علوم شیلاتی کشور، سازمان تحقیقات آموزش و ترویج، تهران، ایران. Sabah Khorshidi Nargi صباح خورشیدی نرگی 10031947532846005841 10031947532846005841 No Master of Fisheries, Deputy of Fisheries and Fishermen Affairs, Iran Fisheries Organization, Tehran, Iran. کارشناس ارشد، معاونت صید و امور صیادان، سازمان شیلات ایران، تهران، ایران. Reza Abbaspour Naderi رضا عباس پور نادری 10031947532846005842 10031947532846005842 No PhD of Fisheries, Deputy of Fisheries and Fishermen Affairs, Iran Fisheries Organization, Tehran, Iran. دکتری، معاونت صید و امور صیادان، سازمان شیلات ایران، تهران، ایران. Fereidoon Owfi فریدون عوفی 10031947532846005843 10031947532846005843 No Assistant Professor, Iranian Fisheries Science Research Institute (IFSRI), Agricultural Research Education and Extension Organization (AREEO), Tehran, Iran. استادیار موسسه تحقیقات علوم شیلاتی کشور، سازمان تحقیقات آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران.