fa بررسی تنوع و ساختار ژنتیکی ماهی غبغبو (Alburnoides nicolausi) در رودخانه‌های جوشان و حوضیان (استان لرستان) شیلات Fisheries پژوهشي Research <span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:12.0pt;">ماهی غبغبو (</span></span><em><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">Alburnoides</span></span></em><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"> <em>nicolausi</em></span></span><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:12.0pt;">)</span></span> <span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:12.0pt;">یکی از گونه&shy;های بنتوپلاژیک آب شیرین بااهمیت اکولوژیکی بالا می&shy;باشد. این ماهی بومی ایران بوده و در حوضه دجله یافت می&shy;شود. در پژوهش حاضر با توجه به عدم وجود اطلاعات در زمینه ژنتیک جمعیت</span></span><span style="font-family:B Mitra;">&shy; </span><em><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">A.</span></span></em><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"> <em>nicolausi</em></span></span><em><span style="font-family:B Mitra;">،</span></em> <span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:12.0pt;">به ارزیابی تنوع و ساختار ژنتیکی این‌گونه ارزشمند پرداخته شد. بدین منظور نمونه&shy;های ماهی از رودخانه&shy;های جوشان و حوضیان (استان لرستان) طی زمستان ۱۳۹۶ جمع&shy;آوری و با استفاده از جایگاه&shy;های </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">STRs</span></span> <span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:12.0pt;">مورد ارزیابی قرار گرفت. نتایج به‌دست‌آمده نشان داد</span></span> <span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:12.0pt;">ماهی غبغبو</span></span> <span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:12.0pt;">از تنوع آللی (میانگین آللی: ۱۶/۸) و هتروزایگوسیتی مناسبی (میانگین هتروزایگوسیتی مشاهده‌شده: ۹۵۸/۰) برخوردار می&shy;باشد. در مقایسه بین جمعیتی، تفاوت معنی&shy;داری ازنظر تنوع آللی و هتروزایگوسیتی بین نمونه&shy;های موردنظر مشاهده نشد</span></span><span style="font-family:B Mitra;"> (</span><span style="font-family:B Mitra;">05/0</span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">P></span></span><span style="font-family:B Mitra;">). </span><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:12.0pt;">در بررسی تعادل هاردی-وینبرگ، در دو مورد انحراف معنی&shy;دار از تعادل وجود داشت که پس از اعمال ضریب تصحیح بونفرونی در تعادل قرار گرفت. نتایج حاصل از آنالیز واریانس مولکولی نیز نشان داد که بخش عمده تنوع مشاهده‌شده مربوط به درون جمعیت&shy;ها می&shy;باشد. میزان </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">FST</span></span> <span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:12.0pt;">و</span></span> <span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">RST</span></span> <span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:12.0pt;">به&shy;عنوان پیراسنجه&shy;های تمایز ژنتیکی به ترتیب ۰۶۲/۰ و ۰۸۶/۰ به دست آمد. در این خصوص، میزان شاخص مهاجرت مؤثر بین نمونه&shy;های موردبررسی در سطح نسبتاً پایینی قرار داشت (۳۰/۴). همچنین از مجموع ۶۸ آلل مشاهده‌شده، تعداد قابل‌توجهی آلل اختصاصی در جمعیت&shy;ها وجود داشت (۱۷ و ۲۱ آلل به ترتیب برای نمونه&shy;های جوشان و حوضیان). روی‌هم‌رفته، با توجه به نتایج به‌دست‌آمده به نظر می&shy;رسد </span></span><em><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:12.0pt;">A.</span></span></span></em><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:12.0pt;"> <em>nicolausi</em></span></span></span><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:12.0pt;"> از سطح مناسبی از تنوع ژنتیکی برخوردار بوده و احتمالاً جمعیت&shy;های موردبررسی نیز جدا از هم هستند. اطلاعات به‌دست‌آمده از پژوهش حاضر می&shy;تواند برای تدوین برنامه&shy;هایی باهدف مدیریت و حفاظت از ذخایر بومی آب شیرین سودمند باشد.</span></span> <em>Alburnoides nicolausi</em> is one of the freshwater, benthopelagic species with high ecological importance. This fish is native to Iran and found in the basin Tigris. Considering the lack of information on population genetics of <em>A. nicolausi</em>, the genetic diversity and structure of this valuable species was studied in the present research. For this, <em>A. nicolausi</em> samples were collected from Joushan and Houzian rivers, Lorestan Province, during the winter 2018 and assessed by STRs. The results indicated that <em>A. nicolausi</em> has a proper level of allelic diversity (the allelic mean: 8.16) and heterozygosity (the average observed heterozygosity: 0.958) in the studied regions. In comparing populations, no significant difference in allelic diversity and heterozygosity was observed between the samples (P>0.05). In studying the Hardy-Weinberg equilibrium, there was a significant deviation from the equilibrium in two cases which were in the equilibrium after sequential Bonferoni correction. Results from the analysis of molecular variance also indicated that the main part of the observed diversity was within populations. The FST and Rst values, as the indices of the genetic differentiation, were 0.062 and 0.086, respectively. In this regard, the effective migration index between the studied samples was at a relatively low level. From a total of 68 observed alleles, a considerable number of private alleles were in the populations (17 and 21 alleles for Joushan and Hozian, respectively). Altogether, it seems that <em>A. nicolausi </em>has a proper level of genetic diversity and the studied populations are probably separated from each other. The data from the present study could be efficient to establish the programs for management and conservation of the native freshwater stocks. آب شیرین, تنوع آللی, جمعیت, حوضه دجله, هتروزایگوسیتی. Freshwater, Allelic diversity, Population, Tigris Basin, Heterozygosity. 65 78 http://jmb.ahvaz.iau.ir/browse.php?a_code=A-10-357-6&slc_lang=fa&sid=1 Hadise Kashiri حدیثه کشیری 10031947532846005738 10031947532846005738 Yes Assistant Professor of Fisheries Department, Fisheries and Environment Faculty, Gorgan University of Agricultural Sciences and Natural Resources, Gorgan ,Iran استادیار گروه شیلات، دانشکده شیلات و محیط زیست، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران Ali Rezamand علی رضامند 10031947532846005739 10031947532846005739 No Ph. D. student of Aquatic Ecology, Fisheries and Environment Faculty, Gorgan University of Agricultural Sciences and Natural Resources, Gorgan ,Iran دانشجوی دکتری بوم شناسی آبزیان، دانشکده شیلات و محیط زیست، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران