Marine Biology

fa مطالعه سیستماتیک و متاآنالیز آلودگی، پتانسیل سمیت، خطرات اکولوژیکی و بیولوژیکی فلزات سنگین در رسوبات سطحی خوریات ماهشهر و بندر امام خمینی (نواحی ساحلی استان خوزستان) A systematic and meta-analysis review of heavy metals pollution, toxicity potential, ecological and biological risk in surface sediments of Mahshahr and Imam Khomeini port estuaries (Coastal areas of Khuzestan province) شیلات Fisheries پژوهشي Research نواحی ساحلی از جمله خوریات خلیج فارس از مناطق حساس و شکننده اکوسیستمهای آبی در ایران هستند که به شدت متأثر از آلایندههای ناشی از شهرنشینی، صنعتی شدن و فعالیتهای دریایی هستند. علیرغم مطالعات متعدد انجام شده در زمینه بررسی وضعیت آلودگی به ویژه فلزات سنگین در این مناطق، مطالعات جامع و سیستماتیک مربوط به این موضوع انجام‌نشده است؛ بنابراین، مطالعه حاضر به‌منظور بررسی جامع و تجزیه‌وتحلیل سیستماتیک آلودگی فلزات سنگین (Cu، Hg، Ni، Pb، Cd و Co) در رسوبات ساحلی این مناطق با جستجوی مطالعات انجام‌شده در سالهای 1387 تا 1399 از طریق پایگاههای اطلاعاتی انجام گردید. شاخصهای متعدد نیز برای توصیف عینی و جامع آلودگی و خطرات فلزات در رسوبات ساحلی مناطق استفاده شد. در بین فلزات موردبررسی، Cd، Hg و Ni نگران‌کننده‌ترین فلزات در رسوبات این مناطق بودند؛ ازنظر شاخص بار آلودگی (PLI) و ریسک محیطزیستی بالقوه (PER)، خور موسی آلودهترین ایستگاه و در طبقه ریسک قابل‌توجه بود و سایر ایستگاهها در طبقه غیر آلوده و ریسک محیط زیستی کم قرار داشتند. از دیدگاه خطر اکولوژیکی هر عنصر ( <img alt="" chromakey="white" src="file:///C:/Users/Pars/AppData/Local/Temp/msohtmlclip1/01/clip_image001.png" > )، تمامی فلزات به‌استثنای Cd و Hg در طبقه کم‌خطر بودند و بیشترین درصد سهم فلزات در خطرات محیطزیستی بالقوه (PER) مربوط به Cd و Hg بود؛ ازنظر شاخص سمیت (∑TU) به‌استثنای خور موسی و درویش سایر مناطق در طبقه غیر سمی بودند و بیشترین درصد سهم فلزات در سمیت کل، مربوط به Ni و Hg بود؛ بر اساس شاخص ارزیابی ریسک بیولوژیکی (mPELQ)، به‌استثنای خور دورق (9 درصد احتمال سمیت بیولوژیکی)، سایر ایستگاهها در محدوده 21 درصد تا 49 درصد احتمال سمیت بیولوژیکی قرار داشتند. بر اساس نتایج از دیدگاه کنترل آلودگی، سمیت و خطرات ناشی از فلزات، لازم است از انتقال فلزات سنگین به‌ویژه Cd، Ni و Hg ناشی از فعالیتهای انسانی غالب در محدوده خوریات به رسوبات ساحلی خلیج‌فارس جلوگیری شود. همچنین با توجه به بیشتر بودن میزان شاخصها در ایستگاههای بندر امام خمینی، خور درویش، غنام و به‌ویژه خور موسی، باید تجزیه‌وتحلیل منابع آلودگی جهت کنترل ورود آلایندهها و تدوین استراتژیهای مدیریتی مؤثرتر در این مناطق صورت گیرد. Coastal areas including the estuaries of Persian Gulf are sensitive and fragile areas of aquatic ecosystems in Iran that are severely affected by pollution from urbanization, industrialization, and maritime activity. Despite numerous studies on the status of pollution, especially heavy metals in these areas, comprehensive and systematic studies on this subject have not been conducted. Therefore, the present study was conducted in order to comprehensively assessment and systematically analyze of heavy metal pollution (Cu, Hg, Ni, Pb, Cd, Co) in coastal sediments of these areas by searching for studies performed between 2008 and 2020 through databases. Numerous indicators were also used to describe the objective and comprehensive description of heavy metal pollution and risks in coastal sediments. Several results were obtained from this study: (1) Among the metals studied, Cd, Hg and Ni were the most worrying metals in sediments of these areas; (2) In terms of pollution load index (PLI) and potential ecological risk (PER), Musa estuary was the most polluted station and was under the considerable ecological risk category, and other stations were under the uncontaminated category and low ecological risk; (3) From the ecological risk of an individual element perspectives ( <img alt="" chromakey="white" src="file:///C:/Users/Pars/AppData/Local/Temp/msohtmlclip1/01/clip_image001.png" > ), all metals except Cd and Hg were in the low risk class, and the highest percentage of metals contribution in potential ecological risk (PER) was related to Cd and Hg; (4) In terms of sum toxic units (ΣTU) with the exception of Musa and Darvish estuaries, other areas were under the non-toxic category and the highest percentage of metals contribution in total toxicity was related to Ni and Hg; (5) According to the biological risk assessment index (mPELQ), with the exception of Doragh estuary (9% probability of toxic), other stations were in the range of 21% to 49% probability of biological toxicity. Based on the results, from the heavy metal pollution prevention and control perspective, toxicity and risks caused by them, it is necessary to prevent the transfer of heavy metals, especially Cd, Ni and Hg in coastal sediments of the Persian Gulf because of dominant human activities around of estuaries. Also, due to the higher level of indicators in the stations of Imam Khomeini port, Darvish estuary, Ghanam and especially Musa estuary, pollution resource analysis should be done to control the entry of pollutants and develop more effective management strategies in these areas. فلزات سنگین, رسوبات, شاخص ریسک اکولوژیکی بالقوه, شاخص ریسک بیولوژیکی, شاخص واحدهای سمیت, خلیج‌فارس. Heavy metals, Sediments, Potential ecological risk index, Biological risk index, Toxic units index, Persian Gulf. 55 80 http://jmb.ahvaz.iau.ir/browse.php?a_code=A-10-626-2&slc_lang=fa&sid=1 Fariba Hedayatzadeh فریبا هدایت زاده 10031947532846005561 10031947532846005561 No Ph.D. candidate of Environment, Faculty of Natural Resources and Environment, Malayer University, Malayer, Iran دانشجوی دکترای محیط‌زیست، گروه محیط‌زیست، دانشکده منابع طبیعی و محیط‌زیست، دانشگاه ملایر، ملایر، ایران. Alireza Ildoromi علیرضا ایلدرمی 10031947532846005562 10031947532846005562 No Associate Professor, Department of Watershed Management, Faculty of Natural Resources and Environment, Malayer University, Malayer, Iran دانشیار گروه مدیریت آبخیزداری، دانشکده منابع طبیعی و محیط‌زیست، دانشگاه ملایر، ملایر، ایران. Nasrin Hassanzadeh نسرین حسن زاده 10031947532846005563 10031947532846005563 Yes Assistant Professor, Environmental Science Department, Faculty of Natural Resources and Environment, Malayer University, Malayer, Iran استادیار، گروه محیط‌زیست، دانشکده منابع طبیعی و محیط‌زیست، دانشگاه ملایر، ملایر، ایران. Nader Bahramifar نادر بهرامی فر 10031947532846005564 10031947532846005564 No Associate Professor of Environmental Sciences, Tarbiat Modares University (TMU), Tehran, Iran دانشیار گروه محیط‌زیست، دانشکده منابع طبیعی و علوم دریایی، دانشگاه تربیت مدرس، نور، ایران.