fa بررسی میزان صید بی‌رویه تون ماهیان (تون ماهی، شبه تون و نیزه‌ماهی) در آب‌های جنوب کشور (خلیج‌فارس و دریای عمان) شیلات Fisheries پژوهشي Research <span style="font-family:B Mitra;">تون ماهیان از راسته پرسی فورم و خانواده اسکمبریده، دارای 15 جنس و 52 گونه و جزء ماهیان مهم اقتصادی برای اکثر کشورها بوده و باارزش‌ترین آبزیان اقتصادی ازنظر صید صنعتی در آب‌های جهان هستند. میزان صید بی‌رویه در آب‌های جنوب کشور (از سال‌های 1376 الی 1396) در سال 1398 بر اساس مدل صید- محصول حداکثر پایدار (</span><span dir="LTR">CMSY</span><span style="font-family:B Mitra;">) و نرم‌افزار </span><span dir="LTR">R</span><span style="font-family:B Mitra;"> و رویکرد وضعیت بیزی</span> <span style="font-family:B Mitra;">(حل مسئله بر اساس اطلاعات اولیه) و شبیه‌سازی روش مونت‌کارلو انجام گرفت. میانگین صید تون ماهیان (تون ماهی، شبه تون و نیزه‌ماهی) در آب‌های جنوب کشور برای دوره موردمطالعه 167260 تن با 95 درصد فاصله اطمینان 167367-167152 تن بوده و میانگین صید به‌صورت معنی‌داری طی دو دهه گذشته افزایش‌یافته</span> <span style="font-family:B Mitra;">(05/0</span>˂<span dir="LTR">P</span><span style="font-family:B Mitra;">) و میانگین صید تون ماهیان (تون ماهی، شبه تون و نیزه‌ماهی) استان سیستان و بلوچستان (</span><span dir="LTR">Yi</span><span style="font-family:B Mitra;">) برای این دوره موردمطالعه 94505 تن با 95 درصد فاصله اطمینان 94595- 94414 تن بوده و میانگین صید به‌صورت معنی‌داری طی دو دهه گذشته افزایش</span> <span style="font-family:B Mitra;">(05/0</span>˂<span dir="LTR">P</span><span style="font-family:B Mitra;">) نشان می‌دهد. میزان صید بی‌رویه تعداد کل آبزیان در آب‌های جنوب کشور و استان سیستان و بلوچستان برای دوره موردمطالعه، به ترتیب 43 درصد و حدود 47 درصد و در مورد میزان صید بی‌رویه تعداد تون ماهیان آب‌های جنوب کشور و استان سیستان و بلوچستان این ارقام به ترتیب به حدود 16 درصد و بیش از 7 درصد رسیده است. با توجه به شرایط و وضعیت اشاره‌شده، به نظر می‌رسد با رعایت الزامات صید پایدار، بتوان میزان صید از سطح زیان درشت و تون ماهیان در جنوب کشور را افزایش داد.</span> Tuna fish from the order Perciform and the scombridae family, with 15 genera and 52 species, it has been an important economic fish for most countries and the most valuable economic aquatic are in industrial catch in the world. The rate of overfishing in the southern waters (from 1997 to 2016) in 2019 was based on CMSY model and R software and Bayesian status approach (Problem solving based on basic information) and Monte Carlo simulation. The average catch of tuna fish (tuna fish, seer fish and billfish) in the southern waters for the period studied was 167260 tons with 95% confidence interval of 167367-167152 tons and the average catch increased significantly during the last two decades (R = 0.94, P <0.05) and the average catch of tuna fish (tuna fish, seer fish and billfish) in Sistan and Baluchestan province (Yi) for this period was 94505 tons with 95% confidence interval of 94414- 94595-9595 tons and the average catch increased significantly during the last two decades. (R = 0.83, P <0.05). Overall overfishing rate (weight of tuna) in the southern waters of the country and Sistan and Baluchestan province for the study period were 43% and about 47%, respectively, and in the case of overfishing rate (number of tuna) in the southern waters of the country and in Sistan and Baluchistan province reached about 16 percent and more than 7 percent, respectively. According to the terms and situation mentioned, it seems with regard to sustainable fishing requirements, it is possible to increase the catch of tuna and large pelagic fish in the south of the country. تون ماهیان, مدل صید- محصول حداکثر پایدار (CMSY), میزان صید بی‌رویه. Tuna fish, CMSY model, overfishing. 1 10 http://jmb.ahvaz.iau.ir/browse.php?a_code=A-10-530-3&slc_lang=fa&sid=1 ahmadreza Hashemi احمدرضا هاشمی 10031947532846005315 10031947532846005315 Yes مرکز تحقیقات شیلاتی آب‌های دور، موسسه تحقیقات علوم شیلاتی کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، چابهار، ایران Mastoorh Doustdar مسطوره دوستدار 10031947532846005316 10031947532846005316 No موسسه تحقیقات علوم شیلاتی کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران