fa منشاء‌یابی هیدروکربن‌های موجود در رسوبات سطحی سواحل خلیج‌فارس در محدوده استان بوشهر با استفاده از نشانگرهای زیستی آلکان نرمال شیلات Fisheries پژوهشي Research <span style="font-family:b mitra;"><span style="font-size:12.0pt;">این مطالعه باهدف تعیین منشأ هیدروکربن&shy;های موجود در رسوبات سطحی سواحل خلیج&shy;فارس در محدوده استان بوشهر با استفاده از نشانگرهای زیستی آلکان&shy;های نرمال در سال 1397 انجام &shy;شد. جهت انجام این تحقیق 8 ایستگاه اصلی و از هر ایستگاه اصلی 3 نقطه جهت نمونه&shy;برداری انتخاب گردید. نمونه&shy;ها از رسوبات سطحی (5 - 0 سانتی&shy;متر) در 24 نقطه منتخب نوار ساحلی استان بوشهر برداشت گردید. آزمایش&shy;های موردنظر در این تحقیق روی هر نمونه با 3 بار تکرار انجام شد. نتایج نشان داد که بیشترین میزان رس در نمونه رسوب منطقه بهرگان (62 درصد) و کمترین آن در نمونه رسوب منطقه نایبند (28 درصد)، بیشترین میزان سیلت در نمونه رسوب منطقه مند (34 درصد) و کمترین آن در نمونه رسوب بندر گناوه (23 درصد) و بیشترین میزان شن در نمونه رسوب بندر عسلویه (45 درصد) و کمترین آن در نمونه رسوب بندر بهرگان (13 درصد) می&shy;باشد. محدوده مواد آلی کل نیز در نمونه&shy;های رسوب 8/18 (</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">AP-3</span></span><span style="font-family:b mitra;"><span style="font-size:12.0pt;">)- 4/264 (</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">GP-2</span></span><span style="font-family:b mitra;"><span style="font-size:12.0pt;">) میلی&shy;گرم بر گرم وزن خشک تعیین گردید (میانگین = 52</span></span><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:12.0pt;">&plusmn;</span></span><span style="font-family:b mitra;"><span style="font-size:12.0pt;">7/47). نتایج اندازه&shy;گیری ترکیبات آلکان نرمال با استفاده از دستگاه کروماتوگرافی نشان داد که بیشترین میزان آلکان مربوط به ایستگاه گناوه-2 (</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">GP-2</span></span><span style="font-family:b mitra;"><span style="font-size:12.0pt;">) با 220626 میکروگرم بر گرم وزن خشک و کمترین میزان مربوط به ایستگاه عسلویه-3 (</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">AP-3</span></span><span style="font-family:b mitra;"><span style="font-size:12.0pt;">) با 404 میکروگرم بر گرم وزن خشک رسوب می&shy;باشد. آنالیز واریانس یک‌طرفه نشان داد که میزان مواد آلی کل و ترکیبات آلکان در رسوبات ایستگاه&shy;های مختلف دارای اختلاف معنی‌دار می&shy;باشد (05/0</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">P</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">&le;</span></span><span style="font-family:b mitra;"><span style="font-size:12.0pt;">). میزان آلکان در رسوبات موردمطالعه نشان داد که بر اساس معیار بین&shy;المللی رسوبات به‌شدت آلوده می&shy;باشند. جهت تعیین منشأ آلکان&shy;های نرمال از شاخص&shy;های </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">CPI</span></span><span style="font-family:b mitra;"><span style="font-size:12.0pt;"> (1/0-2) و بیومارکرهایی نظیر </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">Pr/Ph</span></span><span style="font-family:b mitra;"><span style="font-size:12.0pt;"> (1/0-2)، </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">Pr/<em>n</em>-C₁₇</span></span><span style="font-family:b mitra;"><span style="font-size:12.0pt;"> (4/0-6/3)، </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">Ph/<em>n</em>-C₁₈</span></span><span style="font-family:b mitra;"><span style="font-size:12.0pt;"> (2/0-7/3)، </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">LMW/HMW</span></span><span style="font-family:b mitra;"><span style="font-size:12.0pt;"> (1/0-5/1) و </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">U/R</span></span><span style="font-family:b mitra;"><span style="font-size:12.0pt;"> (3/10-1/75) استفاده گردید. نتایج نشان داد که هیدروکربن&shy;های موجود در رسوبات سطحی منطقه موردمطالعه منشأ پتروژنیک (نفتی) دارند که ممکن است ناشی از نشت مواد نفتی از خطوط انتقال نفت خام، نشت از سکوهای بهره&shy;برداری نفت خام، تردد نفت‌کش‌ها و عوامل دیگر باشد. </span></span> This study aimed to determine the origin of hydrocarbons in surface sediment of the Persian Gulf coasts in Bushehr province using <em>n</em>- alkane biomarkers in 2018. For this purpose, 8 main stations and 3 points from each main station were selected for sampling. The samples were collected from surface sediments (0-5 cm) at 24 selected points of coastal zone of Bushehr province. Experiments in this study were performed on each sample with 3 replications. The results showed that the highest clay content was found in Bahregan port sediment sample (62%) and the lowest in Naiband sediment sample (28%), the highest silt content in Mond sediment sample (34%) and the lowest in Genaveh port sediment sample (23%) and the highest amount of sand in the sediment sample of Asalouyeh port (45%) and the lowest in the sediment sample of Bahregan port (13%). Total organic matter (TOM) content was also determined in sediment samples 18.8 (AP-3) - 264.4 (GP-2) mg/g dry weight (mean=47.7&plusmn;52). The results of measurement of <em>n</em>-alkanes by gas chromatography (GC-MS) showed that the highest n-alkanes belonged to Genaveh-2 (GP-2) with 220626 &mu;g/g dry weight and the lowest to Asalouyeh-3 (AP-3) with 404 &mu;g/g dry weight. One-way ANOVA showed that the amount of total organic matter and n-alkane compounds in sediments of different stations was significantly different (P&le;0.05). The amount of <em>n</em>-alkanes in the studied sediments showed that they are highly contaminated according to the international criteria. To determine the source of <em>n</em>- alkanes from CPI indices (0.1-2) and biomarkers such as Pr/Ph (0.1-2), Pr/<em>n</em>-C₁₇ (0.4-3.6), Ph/<em>n</em>-C₁₈ (0.2-3.7), LMW/HMW (0.1-1.5) and U/R (10.3-75.1) were used. The results showed that the hydrocarbons in the surface sediments of the study area are of petrogenic origin, which may be due to oil leakage from crude oil pipelines, leakage from petroleum exploitation platforms, oil tanker traffic and other factors. منشاء‌یابی, نشانگرهای زیستی, آلکان نرمال, رسوبات سطحی, خلیج‌فارس. Source identification, Biomarkers, n-alkane, Surface sediment, Persian Gulf. 75 92 http://jmb.ahvaz.iau.ir/browse.php?a_code=A-10-601-3&slc_lang=fa&sid=1 Mehdi Dashtbozorg مهدی دشت بزرگ 10031947532846005207 10031947532846005207 No Alireza Riyahi Bakhtiari علیرضا ریاحی بختیاری 10031947532846005208 10031947532846005208 Yes Mohammad Reza Shushizadeh محمدرضا شوشی زاده 10031947532846005209 10031947532846005209 No Lobat Taghavi لعبت تقوی 10031947532846005210 10031947532846005210 No