fa استفاده از تکنیک‌های آمار فضایی جهت بررسی تغییرات زمانی-مکانی غلظت کلروفیل a در خلیج‌فارس شیلات Fisheries پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><span style="font-family:b mitra;">بر</span><span style="font-family:b nazanin;">ر</span><span style="font-family:b mitra;">سی غلظت کلروفیل </span><span dir="LTR">a</span><span style="font-family:b mitra;"> (</span><span dir="LTR">Chl-a</span><span style="font-family:b mitra;">) از دیدگاه علوم مختلف مرتبط با دریا نظیر زیست‌شناسی دریا، محیط‌زیست دریا، اقلیم‌شناسی و اقیانوس‌شناسی دارای اهمیت است. با بررسی و پایش این پارامتر امکان شناسایی پدیده‌های مهمی همچون شکوفایی جلبکی و فراجوشی فراهم می‌شود. در این مطالعه ابتدا داده‌های ماهواره‌ای غلظت </span><span dir="LTR">Chl-a</span><span style="font-family:b mitra;"> &nbsp;با دقت مکانی 05/0 درجه از پایگاه داده‌ </span><span dir="LTR">NOAA</span><span style="font-family:b mitra;"> و سنجنده </span><span dir="LTR">MODIS Aqua</span><span style="font-family:b mitra;">&nbsp; به‌صورت ماهانه و طی سال‌های 2003 تا 2016 میلادی برای خلیج‌فارس تهیه گردید و سپس توسط تکنیک‌های آمار فضایی موران جهانی و موران محلی موردبررسی قرار گرفتند. نتایج حاصل از تحلیل موران جهانی حاکی از خودهمبستگی قوی و توزیع خوشه‌ای داده‌ها در هر چهارفصل بود که در فصل زمستان از قوی‌ترین و فصل تابستان از ضعیف‌ترین خودهمبستگی برخوردار بودند. در ادامه جهت تشخیص نوع خوشه‌های فضایی و محل تشکیل آن‌ها از آماره موران محلی استفاده گردید. نتایج این تحلیل بیانگر تعداد بیشتر خوشه‌های بالا-بالا (مقادیر بالای غلظت </span><span dir="LTR">Chl-a</span><span style="font-family:b mitra;">) برای فصل زمستان نسبت به سایر فصل‌ها بود. با بررسی نقشه‌های خروجی از این تحلیل مشخص گردید که غلظت بالای </span><span dir="LTR">Chl-a</span><span style="font-family:b mitra;"> در فصل‌های زمستان و بهار عمدتاً در امتداد سواحل شمالی خلیج‌فارس و در فصل‌ تابستان اکثراً در امتداد سواحل جنوبی این خلیج شکل‌گرفته‌اند؛ اما در فصل پاییز غلظت بالای </span><span dir="LTR">Chl-a</span><span style="font-family:b mitra;"> در امتداد تمامی سواحل منطقه دیده شد. خوشه‌های پایین-پایین (مقادیر پایین غلظت </span><span dir="LTR">Chl-a</span><span style="font-family:b mitra;">) نیز غالباً در نواحی مرکزی خلیج‌فارس تشکیل‌شده بودند. درمجموع می‌توان بیان نمود که تغییرات غلظت </span><span dir="LTR">Chl-a</span><span style="font-family:b mitra;"> در خلیج‌فارس وابسته به جریانات سطحی دریا، ورودی رودخانه‌ها و شرایط اقلیمی منطقه است.</span></div> <p class="Abstract">Investigation of the Chlorophyll a (Chl-a) concentration is important for various marine sciences such as marine biology, marine environment, climatology, and oceanography point of views. By examine and monitoring of this parameter it is possible to identify some important phenomena such as algal blooms and upwelling. In this study, satellite data of chlorophyll a concentration from the NOAA database and MODIS Aqua sensor with 0.05&deg;<span dir="RTL"></span><span dir="RTL"></span><span dir="RTL" style="font-family: &quot;B Mitra&quot;"><span dir="RTL"></span><span dir="RTL"></span> </span>spatial resolution were monthly collected during 2003 to 2016 in the Persian Gulf and then two important <span style="font-size:12.0pt;line-height:115%">statistics techniques</span> analyses such as global Moran and local Moran were employed. The results of the Global Moran analysis showed that there is strong autocorrelation and clustering distribution of data across all season, where winter season had the strongest and summer the weakest autocorrelation. In order to determine the type of spatial clusters and their location, local Moran analysis were applied. The results of this analysis indicated that higher number of high-high clusters (high concentrations of <span style="font-size:10.0pt;line-height:115%">Chl-a</span>) was belonged to winter season than other seasons. By analyzing the output maps of this analysis, it was found that high concentrations of <span style="font-size:10.0pt;line-height:115%">Chl-a</span> in the winter and spring season are generally formed along the northern coasts of the Persian Gulf. In summer, high concentrations of <span style="font-size:10.0pt;line-height:115%">Chl-a</span> mostly along the southern coast of the Persian Gulf. But in the autumn, high concentrations of <span style="font-size:10.0pt;line-height:115%">Chl-a</span> were observed along all coastal areas of the region. Low-low clusters (low levels of <span style="font-size:10.0pt;line-height:115%">Chl-a</span>) were also formed in the central part of the Persian Gulf. As a conclusion, changes in <span style="font-size:10.0pt;line-height:115%">Chl-a</span> concentration in the Persian Gulf depend on the sea surface currents, river inflows and climatic conditions of the region.<!--stripped--><!--stripped--></p> کلروفیل a, آمار فضایی, موران جهانی, موران محلی, خلیج‌فارس. Chlorophyll a, Spatial Statistics, Global Moran, Local Moran, Persian Gulf. 33 46 http://jmb.ahvaz.iau.ir/browse.php?a_code=A-10-506-2&slc_lang=fa&sid=1 Younes Khosravi یونس خسروی 10031947532846004580 10031947532846004580 Yes Ali Bahri علی بحری 10031947532846004581 10031947532846004581 No