Marine Biology

fa بررسی ارتباط ترکیب اسیدهای چرب با مراحل تخم‌ریزی و بلوغ ماهی صبور (Tenualosa ilisha) در جنس نر و ماده در آب‌های سواحل خوزستان The relationship between fatty acids composition with spawning process and maturation of male and female (Tenualosa ilisha) in Khuzestan coastal waters شیلات Fisheries پژوهشي Research این بررسی به‌منظور مقایسه اثر فصل تخم‌ریزی بر ترکیب اسیدهای چرب اشباع و غیراشباع، ترکیب اسیدهای چرب و ارتباط آن با مراحل تخم‌ریزی و بلوغ ماهی صبور (Tenualosa ilisha) در آبهای سواحل خوزستان صورت گیرد. در این پژوهش تعداد 45 عدد ماهی صبور (Tenualosa ilisha) به مدت 6 ماه (از زمستان 1392 الی تابستان 1393) از رودخانههای بهمن‌شیر و اروندرود با استفاده از تور گوشگیر نمونه‌برداری گردید و مورد زیست‌سنجی قرار گرفتند. زیست‌سنجی شامل اندازه‌گیری طول کل و وزن نمونهها، به همراه بررسی غدد جنسی و مراحل رسیدگی غدد جنسی نمونهها بر اساس مراحل 7 گانه تعیین گردید. سنجش اسیدهای چرب با استفاده از دستگاه کروماتوگرافی گازی انجام شد. نتایج نشان داد که اسیدهای چرب اشباع با یک پیوند دوگانه (MUFA) در جنس ماده در مراحل مختلف رسیدگی قبل از رسیدگی (43/8 درصد)، اوج رسیدگی جنسی (09/9 درصد) و بعد از رسیدگی جنسی (60/9 درصد) دارای اختلاف معنی‌دار بود (05/0>P). در مورد جنس نر دو مرحله اوج رسیدگی جنسی (49/9 درصد) و بعد از رسیدگی جنسی (85/8 درصد) با قبل از رسیدگی جنسی (69/10 درصد) اختلاف معنی‌دار داشتند (05/0>P). در مورد اسیدهای چرب غیراشباع با چند پیوند دوگانه ((PUFA در ماهی ماده، این اسید چرب در مرحله اوج رسیدگی جنسی (79/0 درصد) با دو مرحله قبل از رسیدگی جنسی (20/1 درصد) و مرحله بعد از رسیدگی جنسی (53/0 درصد) اختلاف معنی‌دار داشت (05/0>P). در جنس نر نیز میزان این اسید چرب در مرحله قبل از رسیدگی جنسی (40/0 درصد) با دو مرحله اوج رسیدگی جنسی (91/0 درصد) و بعد از رسیدگی جنسی (75/0 درصد) اختلاف معنی‌دار (05/0 >P) داشت. در جنس ماده اسیدهای چرب غیراشباع بلند زنجیره با چند پیوند دوگانه HUFA)) در دو مرحله قبل از رسیدگی جنسی (01/4 درصد) و اوج رسیدگی جنسی (37/4 درصد) با میزان اسید چرب در مرحله بعد از رسیدگی جنسی (35/3 درصد) اختلاف معنی‌دار داشت (05/0>P)؛ اما در جنس نر میزان اسیدهای چرب غیراشباع بلند زنجیره با چند پیوند دوگانه (HUFA) در سه مرحله قبل از رسیدگی جنسی (38/2 درصد)، اوج رسیدگی جنسی (48/4 درصد) و بعد از رسیدگی جنسی (45/3 درصد) اختلاف معنی‌دار داشت (05/0>P). در مورد اسیدهای چرب اشباع ماهی ماده در مرحله قبل از رسیدگی جنسی (84/5 درصد) با دو مرحله اوج رسیدگی جنسی (5/77 درصد) و بعد از رسیدگی جنسی (16/7 درصد) اختلاف معنی‌داری داشت (05/0>P)؛ اما در مورد جنس نر هیچ اختلاف معنی‌داری بین 3 مرحله قبل از رسیدگی جنسی (7 درصد)، اوج رسیدگی جنسی (11/7 درصد) و بعد از رسیدگی جنسی (09/7 درصد) اختلاف معنی‌دار وجود نداشت (05/0<P). مطالعه حاضر نشان داد که در ترکیب اسید چرب و مراحل تخم‌ریزی در جنس‌های نر و ماده تفاوت معنی‌دار وجود دارد (05/0 >p). جنس ماده دارای اندازه بزرگ‌تری نسبت به جنس نر بود و بین اندازه بدن و ذخیره انرژی رابطه مثبتی وجود داشت و با افزایش اندازه ذخیره انرژی بیشتر شد. جنس ماده ماهی صبور سایز بزرگ‌تری نسبت به جنس نر داشت و این امر باعث شد که با افزایش اندازه بدن میزان اسید چرب بافت‌های بدن نیز افزایش یابد. This study was performed in order to compare the effect of spawning season on the composition of saturated and unsaturated fatty acids composition, and its relationship with Tenualosa ilisha spawning and maturity stages at coastal waters in Khuzestan. In this research, using gill-nets, 45 fish of ilisha were sampled from Arvandrood and Bahmanshir rivers during a 6- month-period (from winter 2013 to summer 2014), and subjected to biometry. Biometry includes measuring total length and weight of specimens, with analyzing sexual gonads and stages of their gonad maturation based on a 7-step process. Measuring fatty acids was done by a gas chromatography device. Results showed that in females, saturated fatty acids with a binary link (MUFA) in different stages of before (8.43%), peak (9.09%), and after sexual maturation (9.60%) have a significant difference (P> 0.05). In males, a significant difference was observed between peak (9.49%) and after (8.85%) sexual maturation with the stage of before sexual maturation) 10.69 (P>0.05). Female's unsaturated fatty acids with several binary links (PUFA) in peak sexual maturation have a significant difference (0.79%) with before (1.20) and after (0.53%) sexual maturation stages (P>0.05). In males, the amount of this fatty acid in before sexual maturation (0.40%) has a significant difference with peak (0.91%) and after (0.75%) sexual maturation (P> 0.05). In females, long chain unsaturated fatty acids with several binary links (HUFA) in before (4.01%) and peak (4.37%) sexual maturation has a significant difference with the amount of fatty acids in after sexual maturation stage (P>0.05). But in males, the amount of long chain unsaturated fatty acids with several binary links (HUFA) have a significant difference in three stages of before (2.38%), peak (4.48%) and after (3.45%) sexual maturation (P>0.05). Saturated fatty acids in females before sexual maturation (5.84%) stage showed significant difference with peak (77.5%) and after sexual maturation (7.16%) (P>0.05). But in males, there was no significant difference between three stages before (7%), peak (7.11%) and after (7.09%) sexual maturation (P>0.05). Current study results shows that there was a significant difference between fatty acid composition and spawning process in males and females (P>0.05). Females are bigger than males and there is a positive relationship between body size and energy saving, means that increasing body size leads to more energy saving. As a result, increasing body size increases the amount of fatty acids in body tissues. : اسید چرب, تخم‌ریزی, رسیدگی جنسی, خوزستان, ماهی صبور, Tenualosa ilisha. Fatty acids, Spawning, Sexual maturation, Khuzestan, (Tenualosa ilisha). 21 30 http://jmb.ahvaz.iau.ir/browse.php?a_code=A-10-369-2&slc_lang=fa&sid=1 Nasrin Adamipour نسرین آدمی پور 10031947532846003476 10031947532846003476 No دانشگاه آزاد اسلامی واحد اهواز Mojgan Khodadadi مژگان خدادادی 10031947532846003477 10031947532846003477 Yes دانشگاه آزاد اسلامی واحد اهواز