fa مطالعه وضعیت ثبات و اغتشاش در اکوسیستم دریای خزر (سواحل ایران) بر اساس الگوی ساختاری فیتوپلانکتون شیلات Fisheries پژوهشي Research <p dir="RTL" style="text-align:justify">در دو دهه­ی اخیر میزان فاکتورهای مختلف استرس‌زا از قبیل آلودگی­های بیولوژیکی و شیمیایی‌ بر دریای خزر افزوده‌ شده و بر اجزای زیستی و غیر زیستی آن اثر گذاشته­است. هدف از این مطالعه بررسی تغییرات الگوی ساختار فیتوپلانکتون در حوزه ایرانی این دریا، طی زمان قبل از اغتشاش (1375) و پس از اغتشاش (1387، 1388، 1389) بوده­است. نمونه‌برداری در طی چهار فصل (بهار، تابستان، پاییز و زمستان) و هشت نیم‌خط (آستارا، بندرانزلی، سفیدرود، تنکابن، نوشهر، بابلسر، امیرآباد و بندرترکمن) صورت پذیرفت. تعداد 1920 نمونه از لایه‌های مختلف اعماق 5، 10، 20، 50 و 100 متر برداشت گردید. نتایج نشان داد که تعداد کل گونه‌های شناسایی‌ شده در هشت شاخه فیتوپلانکتون 299 بوده که در هر یک از شاخه­های باسیلاروفیتا، پیروفیتا، سیانوفیتا، کلروفیتا، یوگلنافیتا، زانتوفیتا، کریزوفیتا و هاپتوفیتا به ترتیب 127، 37، 47، 63، 19، 3، 1 و 1 گونه ثبت گردید. تعداد گونه­های سال­های پس از اغتشاش بیش از دو برابر سال قبل از اغتشاش بوده و همچنین تراکم فیتوپلانکتون سال­های پس از اغتشاش 15-3 برابر سال قبل از اغتشاش گردید. بر اساس نتایج به‌ دست‌ آمده، جابجایی و بی‌نظمی بین سالی در شاخه­های غالب در هر فصل رخ داد. در مواردی نیز که جابجایی در شاخه­های غالب صورت نگرفت، جابجایی گونه‌های غالب در هر فصل صورت گرفت. نتیجه اینکه تاکنون، به دلایل افزایش شدید تراکم فیتوپلانکتون، وجود تغییرات عمده در جایگزینی گونه‌های غالب، افزایش گونه­های مضر و سمی، ناپدید شدن برخی گونه­های ساکن یا بومی و بروز شکوفایی­های مختلف جلبکی در سال­های مورد مطالعه نسبت به سال 1375 (سال ثبات و عدم اغتشاش اکوسیستم)، روند رو به بهبود در کیفیت اکوسیستم چندان قابل‌ مشاهده نبوده­است.</p> <p style="text-align: justify">In two recent decades the amount of different stressor factors included chemical and biological pollutions has been increased in the Caspian Sea. These events affected on biotic and abiotic factors of the environment. The present study is to investigate the effects of the stress on changes of phytoplankton structural pattern in 2008, 2009 and 2010 years compare to the stability phase of ecosystem in 1996. Sampling was carried out in eight transects perpendicular to the coast (Astara, Anzali, Sepidroud, Tonekabon, Noshahr, Babolsar, Amirabad and Bandar Turkmen) in four seasons (spring, summer, autumn and winter) in each year of the study. 1920 samples were collected from the different layers at depths of 5, 10, 20, 50 and 100 meters. Based on the results, 299 phytoplankton species identified that classified in 8 phyla: Bacillariophyta, Pyrrophyta, Cyanophyta, Chlorophyta, Euglenophyta, Xantophyta, Chrysophyta and Haptophyta. The number of species in each phylum was 127, 37, 47, 63, 19, 3, 1 and 1, respectively. The number of species and the abundance of phytoplankton in the years after disturbance were more than 2 and 3-15 folds of the stability year, respectively. In conclusion, there are some evidences such as intensive increasing trend of phytoplankton abundance, major displacement of dominant species, increasing of toxic and harmful species abundance and frequency presence, decreasing trend of abundance in native and dwell species, different algal bloom events in 2008, 2009 and 2010 compare to the year of 1996, which are not indicating to recovery trend of quality in the ecosystem.</p> <p></p> <p></p> فیتوپلانکتون, الگوی ساختاری, اغتشاش, دریای خزر, سواحل ایران Phytoplankton, Structural pattern, Stress, Caspian Sea, Iranian Coasts. 27 44 http://jmb.ahvaz.iau.ir/browse.php?a_code=A-10-44-12&slc_lang=fa&sid=1 Hasan Nasrollahzadeh Saravi حسن نصرالله زاده ساروی 10031947532846002142 10031947532846002142 No Asieh Makhlough آسیه مخلوق 10031947532846002143 10031947532846002143 Yes Rahimeh Rahmati رحیمه رحمتی 10031947532846002144 10031947532846002144 No Fatemeh Sadat Tahami فاطمه سادات تهامی 10031947532846002145 10031947532846002145 No Alireza i Keyhansan علیرضا کیهان ثانی 10031947532846002146 10031947532846002146 No Mehdi Golaghaei مهدی گل آقائی 10031947532846002147 10031947532846002147 No