fa اثر شانه دار مهاجم دریای خزر ( Mnemiopsis leidyi ) بر ذخایر پنج گونه ماهی مهم تجاری در سواحل جنوبی دریای خزر شیلات Fisheries پژوهشي Research طی دهه های اخیر به دلیل تغییر سطح آب دریای خزر، ورود آلایند ههای زیس تمحیطی و گون ههای مهاجم، ساختار اکوسیستم دریای خزر ب هشدت تغییر کرده است. در این مطالعه اثرات شان هدار مهاجم ) Mnemiopsis leidyi ( دریای خزر بر روی عملکرد اکوسیستم در سواحل ایرانی دریای خزر با استفاده از میزان ذخایر گون ههای مهم شیلاتی در سه دوره اول ) 1379 - -1375 دوره مرجع(، دوم ) 1385 - 1380 ( و سوم ) 1390 - 1386 (، به ترتیب ب هعنوان سه دوره قبل از گسترش کامل شان هدار، دوره توسعه و سازگاری مورد بررسی قرار گرفته است. نتایج نشان داد بین سه گونه از کیلکا ماهیان، میزان ذخایر ماهی کیلکای آنچوی از بیش از 185 هزار تن در سال 1375 به 158 هزار تن در سال 1378 و به کمتر از 200 تن در سال 1390 رسید. میزان ذخایر ماهی کیلکای چشم درشت نیز از 50 هزار تن در سا لهای 1376 الی 1377 به کمتر از 6 هزار تن در سال 1380 کاهش یافت. ولی میزان ذخایر ماهی کیلکای معمولی از 20 هزار تن در سال 1375 به بیش از 110 تن در سال 1388 افزایش یافت. ذخایر دو گونه کف زی خوار یعنی ماهی سفید و کفال طلائی دارای روندی مشابه بود، ب هطور یکه، ابتدا روندی افزایشی و سپس روند کاهشی داشته است. کیلکا ماهیان بخصوص کیلکای آنچوی عامل اصلی تغییرات در ترکیب ذخایر گون ههای مذکور هستند. طی سه دوره مذکور عملکرد اکوسیستم متغیر بود. درمجموع عملکرد اکوسیستم در طبقه بدون اثر ) E0 ( در دوره اول به طبقات اثر ضعیف تا متوسط )به ترتیب E1 و E2 ( در دو دوره دوم و سوم متغیر بود. حذف عملکرد دو گونه کلیدی )کیلکای آنچوی و چشم( م یتواند سبب کاهش شدید در ذخایر آبزیان طبقات بالاتر یعنی ماهیان خاویاری و فک دریای خزر بشود. In recent decades, due to fluctuations in Seae water levels, environmental pollutions, and invader species invasion, the ecosystem of the Caspian Sea has been changed. In this study, assessing impact on ecosystem functions was conducted according to the new invader species (Mnemiopsis leidyi) using biomass of commercial fish species during three periods: 1996-2000, 2001-2006 and 2007-2011 in three phases of the invasion: establishment, expansion and adjustment, respectively. The results showed that the total biomass of anchovy Kilka (Clupeonella engrauliformis) declined from 185000 tons in 1996 to 158000 tons in 1999 and collapsed to 200 tons in 2011. Also the biomass of big eye kilka (C. grimmi) decreased from 50000 tons in 1996 to less than 6000 tons in 2001. But the biomass of common kilka (C. cultriventris) had an increasing trend from 20000 tons in 1996 to more than 110000 tons in 2009. The biomass of two benthic feeder species (Rutilus frisii kutum and Liza aurata) had the same trend changes as first the biomasses had an increasing and then decreasing trend. During three periods, ecosystem functions had changes. The ecosystem functions were shifted E0 (No impact) in first period to E2 (moderate impact) and E3 (strong impact) in the second and third periods. Loss functions of two keystone species (anchovy and big eye Kilka) could causes the sharp decline in upper layer of food web chain, i.e. sturgeons and Caspian seal in the Caspian Sea. شانه دار مهاجم, عملکرد اکوسیستم, ذخایر ماهیان, دریای خزر, .Mnemiopsis leidyi Mnemiopsis leydi, Ecosystem function, Fish biomasses, Caspian Sea 23 34 http://jmb.ahvaz.iau.ir/browse.php?a_code=A-10-309-2&slc_lang=fa&sid=1 Hasan Fazli حسن فضلی 10031947532846002046 10031947532846002046 Yes Hasan Nasrolahzadae حسن نصرالله زاده 10031947532846002047 10031947532846002047 No Nima Porrang نیما پوررنگ 10031947532846002048 10031947532846002048 No Abolghasem Rohi ابوالقاسم روحی 10031947532846002049 10031947532846002049 No Fereshteh eslami فرشته اسلامی 10031947532846002050 10031947532846002050 No