fa بررسی میزان فلزات سنگین(مس، کادمیوم، سرب)در برخی اندام‌های ماهیان سفید (Rutiluskutum) و کلمه (Rutilusrutilus) در سواحل جنوب‌شرقی دریای خزر شیلات Fisheries پژوهشي Research امروزه آلودگی فلزات سنگین در بوم سازگان‌های آبی و به تبع آن تجمع این فلزات در بافت‌های مختلف موجودات آبزی به یکی از نگرانی‌ها در زمینه صنعت غذاهای دریایی تبدیل شده است. تحقیق حاضر با هدف بررسی غلظت برخی فلزات سنگین ضروری و غیر ضرروری (سمی) که جزء عناصر خطرناک برای محیط زیست می‌باشند در بافت‌های عضله، کبد و گناد ماهیان سفید (Rutilus kutum) و کلمه (Rutilus ru‌tilus) دریای خزر بعنوان گونه‌های مورد مصرف انسانی انجام شده است. در مجموع تعداد 100 نمونه از دو گونه ماهیان سفید و کلمه از صیدگاه‌های بابلسر و تنکابن در سواحل جنوب‌شرقی دریای خزر در طی فصول صید سال‌های 1390 و 1391 مورد نمونه‌برداری قرار گرفتند. بافت‌های عضله، کبد و گناد این ماهیان برای بررسی و تعیین مقادیر فلزات سنگین مس، سرب و کادمیوم به دقت برداشت گردیده و غلظت فلزات مذکور با استفاده از دستگاه جذب اتمی مدلM series مورد سنجش قرار گرفت. آنالیز آماری داده‌ها با استفاده از نرم افزار SPSS ویرایش نوزده انجام گردید. نتایج این بررسی نشان داد که حداکثر غلظت فلزات مس و سرب در بافت کبد و پس از آن در گناد و عضله تجمع داشته و بیشترین مقادیر اندازه گیری شده مربوط به فلز سرب و کمترین آن مربوط به فلز کادمیوم در تمامی اندام‌ها بوده است. همچنین نتایج آنالیز همبستگی پیرسون و رگرسیون خطی بیانگر وجود رابطه مثبت و معنی‌دار بین مقادیر فلز سرب در تمامی اندام‌های مورد بررسی و افزایش طول کل ماهیان سفید و کلمه می‌باشد. این در حالی است که در رابطه با فلز مس تنها بـین میـزان تجمـع این فلز در بافت کبد و افزایش طـول کـل ماهیان سفید و کلمه رابطه مثبت و معنی داری وجود دارد. بعلاوه غلظت فلزات مذکور در بافت خوراکی ماهیان سفید و کلمه در این بررسی زیر حد مجاز بین المللی تعیین شده توسط WHO، NHMRC و UK (MAFF) برای ماهیان بدست آمده و بنابراین گوشت ماهیان سفید و کلمه این منطقه قابل استفاده برای مصرف انسانی می‌باشد. Heavy metal pollution of aquatic ecosystem and consequently accumulation of these metals in aquatic organism tissues is one of the recent concerns in seafood industries. Current study has been focused on concentration of some essential and non–essential (toxic) heavy metals in different tissues of the Caspian Kutum, Rutilus kutum and Caspian Roach, Rutilus rutilus as species for human consumption, that arevery dangerous for environment. A total of 100 fish samples of two species, Rutilus kutum and Rutilus rutilus were caught from Babolsar and Tonekabon stations (in the southeast of Caspian Sea) during fishing seasons in 2011 and 2012. The muscle, liver andgonad samples from two species were carefully dissected for the determination of heavy metals, Copper, Lead and Cadmium levels. Heavy metals studied at this research are hazardous substances in the environment.Levels of heavy metals were determined using Atomic Absorption Spectrophotometer and statistical analysis was carried out by SPSS19 software. The result showedthat the Lead concentration was the maximum levelsfollowed by Cu >Cd, while metal abundance in different organs of these fish was in the order liver>gonad>muscle. Cadmium was the least accumulated metal.The highest levels of Pb and Cu were recorded in liver tissues.Linear regression analysis showed that there was a significant increase in the level of Pb in muscles, livers and gonads of both in Kutumand Roach. Also there was a significant positive relationship between fish size and the Cu in livers of the fishes. The data showed that the edible part of fish do not carry heavy metals loads and their concentrations werebelow the legal value for fish and fish products established by World HealthOrganization (WHO), NHMRC and UK (MAFF)showed that the fish frominvestigated region are safety for consumers. ماهی سفید (Rutiluskutum),ماهی کلمه (Rutilusrutilus), فلزات سنگین. Rutiluskutum, Rutilusrutilus‌, Heavy metals, Body organs. 45 54 http://jmb.ahvaz.iau.ir/browse.php?a_code=A-10-175-1&slc_lang=fa&sid=1 Mehdi Soltani مهدی سلطانی maryambarzegar@ut.ac.ir 10031947532846001863 10031947532846001863 Yes Abbas Bozorgnia عباس بزرگنیا 10031947532846001864 10031947532846001864 No Roghayeh Seyedpour سیده رقیه سیدپور 10031947532846001865 10031947532846001865 No Maryam Barzegar مریم برزگر 10031947532846001866 10031947532846001866 No Ali Taheri Mirghaed علی طاهری میرقائد 10031947532846001867 10031947532846001867 No