fa بررسی تنوع ریختی جمعیت سس ماهی کورا (Barbus lacerta, Heckel 1843) در رودخانه کسلیان استان مازندران تخصصي Special پژوهشي Research از شهریور 1387 تا مرداد 1388 ،251 قطعه سس ماهی کورا (<em>Barbus</em> <em>lacerta</em>) شامل 122 قطعه ماهی ماده، 75 قطعه ماهی نر و 54 قطعه ماهی نابالغ از رودخانه کسلیان صید شد. در این مطالعه 26 صفت ریخت سنجی و 10 صفت شمارشی مورد بررسی قرار گرفت. اطلاعات بدست آمده در SPSS16 و به کمک تست t و PCA مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. طبق نتایج بدست آمده میانگین ضریب تغییرات صفات ریخت سنجی و شمارشی سس ماهی در جنس نر به ترتیب 79/21 و 37/5 درصد و در سس ماهی جنس ماده به ترتیب 22/21 و 60/5 درصد بود. صفات ریخت سنجی قبل از تجزیه و تحلیل به جهت کاهش خطای حاصل از رشد آلومتریک استاندارد شدند. در مورد صفات ریخت سنجی 8 فاکتور که نشان دهنده 67/67 درصد تنوع صفات، در مورد صفات شمارشی 3 فاکتور که نشان دهنده 85/64 درصد تنوع صفات بین این دو جنسیت بود، جدا گردید. همچنین این دو فقط در یک صفت ریخت سنجی و یک صفت شمارشی با یکدیگر اختلاف معنی داری داشتند (p≤0.05). در نتایج بدست آمده با کمک روش تجزیه به مولفه های اصلی (Principal Components Analysis) جدایی جنسیت ها دیده نشد و دو جنسیت دارای همپوشانی به نسبت بالایی بودند. In this study, 251 Barbus lacerta were caught from Keseliyan river during August 2008 - July 2009. In order to determine morphological diversity of this species, 26 morphometric characteristics and 10 meristic characteristics were investigated. Results were analyzed with SPSS 16 software and by T-test and PCA. According to the results, the average of coefficient changes of morphometric and meristic characteristics in male Barbus lacerta were 21.79 and 5.37 respectively, and in female were 21.22 and 5.60 respectively. Morphometric characteristics were standardized before analyzing for alleviating the errors due to allomotric growth. According to morphometric characteristics, eight accounted for about 67.67% of characteristic diversity, and in the case of morphometric characters, three factors accounted for 64.85% of characteristic diversity within genus were separated. Also, there was observed meaningful difference in only one morphometric character and one meristic character between male and female (p 0.05). According to the results of Principal Components Analysis (PCA), distinctions between genuses was not observed and male and female had high overlapping. ریخت سنجی، شمارشی، جنسیت، سس ماهی کورا (Barbus lacerta)، رودخانه کسلیان Morphometric, meristic ,Genuses, Barbuslacerta, Keseliyan river 53 64 http://jmb.ahvaz.iau.ir/browse.php?a_code=A-10-144-1&slc_lang=fa&sid=1 Mohammad hosein Gorjian Arabi محمد حسین گرجیان عربی hosein0037@gmail.com 1003194753284600895 1003194753284600895 Yes Sciences and Research Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات تهران Saber Vatandust صابر وطن دوست 1003194753284600896 1003194753284600896 No Islamic Azad University, Babol, Iran دانشگاه آزاد اسلامی واحد بابل Amir Janbazi امیر جانبازی 1003194753284600897 1003194753284600897 No Sciences and Research Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات تهران Sara Motakef سارا معتکف 1003194753284600898 1003194753284600898 No Islamic Azad University, Savad koh, Iran دانشگاه آزاد اسلامی واحد سوادکوه Safoura Sedaghat صفورا صداقت 1003194753284600899 1003194753284600899 No Gorgan University, Gorgan, Iran دانشگاه گرگان Mohammad kazem Gorjian محمد کاظم گرجیان 1003194753284600900 1003194753284600900 No Islamic Azad University, Karaj, Iran دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرج، کرج