fa بررسی عادات غذائی ماهی شاه کولی (Chalcalburnus chalcoides (Guldenstadt,1772 در رودخانه سفید رود تخصصي Special پژوهشي Research تغذیه ماهی شاه کولی که یکی از ماهیان مورد پسند و اقتصادی در شمال ایران است در حوضه رودخانه سفیدرود مورد بررسی قرار گرفت. بمنظور انجام این تحقیق، تعداد 539 قطعه ماهی شاه کولی، از فروردین ماه لغایت مرداد ماه سال 1379 در ایستگاههای تعیین شده در طول مسیر رودخانه سفیدرود از مصب تا منطقه کیسم صید گردید. از این تعداد 68 قطعه، بطور کاملاً تصادفی در اندازه های متنوع انتخاب و پس از زیست سنجی های اولیه، دستگاه گوارش از حفره شکمی خارج و آزمایش های لازم جهت تعیین نوع رژیم غذایی به انجام رسید. میانگین طول نسبی روده 74/0 بود که مؤید رژیم گوشتخواری است. و با توجه به خصوصیات ظاهری آن چنین بنظر می رسد که از انواع پلانکتون های جانوری تغذیه نماید. میزان شاخص خالی بودن روده برابر با 5/23 تعیین شد که این ماهی را در زمره انواع نسبتاً پرخور قرار میدهد. همچنین بررسی میزان شدت تغذیه حاکی از عدم تغذیه مناسب این ماهی در منطقه مورد بررسی بود. براساس نتایج حاصله از محتویات روده مشخص گردید که سه راسته فیتوپلانکتونی شامل Crysophyta، Chlorophyta و Cyanophyta و دو راسته زئوپلانکتونی Copepoda و Cladocera تغذیه این ماهی را در رودخانه سفیدرود تشکیل میدهند. علاوه بر این، تعدادی موجود مختلف اعم از گیاهی و جانوری با اندازه های بزرگتر از فیتوپلانکتون و زئوپلانکتون در جیره غذایی ماهیهای تغذیه شده وجود داشت که Chironomidae Larvae و Gomphonaema از شاخص ترین آنها بود. با عنایت به نوسانات شاخص های ضریب وضعیت (k) ، شاخص گاستروسوماتیک (GSI) و گنادوسوماتیک (GSR) بر اساس ماه ها و ایستگاه های مختلف و نیز افزایش شاخص پر بودن لوله گوارش (IF) در ایستگاه های بالادست رودخانه مشخص گردید که در دوره مهاجرت شاه کولی به رودخانه سفید رود، فعالیت تخمریزی نسبت به فعالیت تغذیه ای از اهمیت بیشتری برخوردار است و ماهی در ایستگاه هایی که در آن تخمریزی می کند همزمان از مواد غذایی که در محیط وجود دارد تغذیه می کند. Feeding of Shah – koolee which is one of the economical and popular fish in the northern part of Iran was studied in the area of the Sefidrood river. Carry out this research, 539fish were cought at selected stations from the scashore estuary to Kisum From April to August 2000 Intestinal content of sixty eight speciment in different sizes was collected and after primary biometry, their gastrointestinal system was removed and studied. Relative gut length (R.L.G) was 0.74 and the special charactristics showed that the main food of Shemaya is zooplankton. The vacuity index (C.V) was 23.5 percent Which proves that Shemaya is among greedy fishes. Instestinal examinations of Shan – koolee Shows that Three phytoplanktonal order including Crysophyta, Chlorophyta and Cyanophyta and two zooplankton order including Copepoda and Cladocera were the major food items consumed by this fish in Sefidrood river. In addition, some different organisms bigger than phytoplankton and zooplankton such as Chironmidae larvae and Gomphonaema were in its diet. Studies of Shah-koolee migration in Sefidrood river shows that spawning is more important than feeding. ماهی شاه کولی، تغذیه، محتویات روده، رودخانه سفید رود، ایران Chalcalburnus Chalcoides, Gastrointestinal system, Feeding, Caspian sea, Sefidrood river, Iran 45 63 http://jmb.ahvaz.iau.ir/browse.php?a_code=A-10-131-2&slc_lang=fa&sid=1 Reza Rajabi Nezhad رضا رجبی نژاد reza_igl@yahoo.com 1003194753284600670 1003194753284600670 Yes Fisheries department of Islamic Azad university – Bandar Anzali Branch دانشگاه آزاد اسلامی ـ واحد بندر انزلی ghobad Azari Takami قباد آذری تاکامی 1003194753284600671 1003194753284600671 No Department of Health and Aquatic disease. Faculty of Veterinary Medicine, Terhran university دانشکده دامپزشکی دانشگاه تهران