مجله علمی پژوهشی زیست شناسی دریا

پرتودهی مواد غذایی به‌عنوان یکی از روش‌های نوین و مؤثر در افزایش ایمنی میکروبی و بهبود ماندگاری محصولات غذایی، به‌ویژه فرآورده‌های دریایی، در دهه‌های اخیر مورد توجه گسترده قرار گرفته است. این مقاله مروری به بررسی مطالعات انجام‌شده در زمینه تأثیر پرتودهی، به‌ویژه پرتوی گاما و الکترونی، بر ویژگی‌های فیزیکوشیمیایی، میکروبی و حسی آبزیان و فرآورده‌های آنها می‌پردازد. این فناوری بدون اعمال دمای بالا، ساختار، بافت و ترکیبات حساس به گرما را در مواد غذایی حفظ می‌کند و هم‌زمان ایمنی میکروبی را افزایش می‌دهد. بر اساس نتایج گزارش‌شده، پرتودهی با دوزهای پایین (کمتر از ۵ کیلوگری) موجب کاهش قابل توجه بار میکروبی و مهار رشد باکتری‌های بیماری‌زا و فسادزا شده و در عین حال تأثیر منفی محسوسی بر ویژگی‌های حسی از جمله بافت، طعم، رنگ و پذیرش کلی محصول نداشته است. افزون بر آن، ترکیب اسیدهای چرب مفید مانند ایکوزاپنتانوئیک اسید و دکوزاهگزانوئیک اسید در بسیاری از مطالعات بدون تغییر معنی‌دار باقی مانده است. همچنین مرور منابع نشان می‌دهد که کاهش ویتامین‌ها در دوزهای مجاز پرتودهی ناچیز و از نظر تغذیه‌ای قابل قبول است. این مقاله با هدف تحلیل و تجمیع نتایج پژوهش‌های مختلف، به ارزیابی روندهای فعلی، مزایا، محدودیت‌ها و خلأهای موجود در پژوهش‌های پرتودهی فرآورده‌های دریایی می‌پردازد و بر لزوم انجام مطالعات جامع‌تر در خصوص اثرات درازمدت پرتودهی بر سلامت مصرف‌کننده و ارزش تغذیه‌ای محصولات تأکید دارد.